Czym jest taniec Apsara? Przewodnik dla zwiedzających

Czym jest taniec Apsara

Taniec Apsara, nazywany po khmersku Robam Tep Apsara, to taniec z repertuaru Królewskiego Baletu Kambodży. Wykonują go kobiety w obcisłych tradycyjnych strojach, a ich skodyfikowane gesty opowiadają klasyczne mity lub historie religijne. Opisuje się go jako jeden z symboli narodowych Kambodży. Sam Królewski Balet, znany również jako khmerski taniec klasyczny, od ponad tysiąca lat związany jest z khmerskim dworem — według UNESCO, które wpisuje go na Reprezentatywną Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości.

Skąd to pochodzi

Apsary to główny motyw kamiennych reliefów w świątyniach Angkoru, pochodzących z VIII–XIII wieku. Tańczące postacie, czyli postacie w pozie tanecznej, to apsary. Stojące postacie zwrócone frontem, niczym strażnicy, to devaty. Taniec, który dziś oglądasz, jest nowszy niż rzeźby. Królowa Sisowath Kossamak zobaczyła dzieci wykonujące w papierowych kostiumach taniec apsary z Angkoru w szkole podstawowej i zainspirowała się, by odtworzyć go na podstawie istniejącego tańca Phuong Neary. Jej wnuczka, księżniczka Norodom Buppha Devi, została pierwszą profesjonalną tancerką apsary współczesnej ery.

Czytaj dalej: Apsary Angkoru: mit wykuty w kamieniu

Co zobaczysz

Spodziewaj się powolnego, zatrzymanego ruchu, a nie szybkich kroków. Jedwabna spódnica prowadzącej tancerki jest zazwyczaj biała, a kostium obejmuje jedwabny gorset, zdobiony koralikami kołnierz, naramienniki i wysoką złotą koronę, z kwiatami noszonymi po bokach. Korona prowadzącej ma trzy szpice i dwa rzędy okrągłych zdobień, a korony tancerek wspierających mają zwykle jeden rząd. Tancerze klasycznego tańca khmerskiego byli tradycyjnie zaszywani w swoje stroje — proces ten może zająć godziny. Kostiumy wywodzą się z ikonografii Angkoru, więc korony i biżuteria przypominają te z reliefów. Poprzez te ruchy tancerze wyrażają szeroką gamę emocji, od strachu i gniewu po miłość i radość.

Co usłyszysz

Klasycznemu tańcowi khmerskiemu towarzyszy orkiestra. Taniec apsary wykorzystuje zespół pinpeat, największy tradycyjny zespół khmerski, który od czasów starożytnych grał dla dworów królewskich i świątyń. Łączy ksylofony, dzwonki gongowe, bębny i instrument trzcinowy, a zwykle liczy około dziewięciu lub dziesięciu instrumentów. UNESCO opisuje również żeński chór, który na bieżąco komentuje fabułę i podkreśla emocje odgrywane przez tancerzy. Strona rezerwacji nie mówi, czy muzyka w twoim miejscu jest na żywo, czy z nagrania, więc nie licz na żadną z tych opcji.

Tradycja, która niemal zniknęła

UNESCO podaje, że Balet Królewski praktycznie przestał istnieć pod rządami Czerwonych Khmerów, którzy wyeliminowali niemal wszystkich mistrzów tańca i muzyków. Jedno ze źródeł szacuje straty wśród kambodżańskich artystów klasycznych na 90 procent w latach 1975–1979. Po 1979 roku ocalali odbudowali repertuar: szkolenie wznowiono z nielicznymi ocalałymi tancerzami w obozach dla uchodźców we wschodniej Tajlandii, a tańce odtworzono na Królewskim Uniwersytecie Sztuk Pięknych. UNESCO zauważa także dzisiejsze wyzwania, w tym finansowanie, odpowiednie przestrzenie do występów i ryzyko stania się jedynie atrakcją turystyczną.

Czytaj dalej: Jak Królewski Balet Kambodży przetrwał reżim Czerwonych Khmerów

Odczyt z dłoni

Gesty dłoni, zwane kbach, działają jak alfabet, w którym pozycje oznaczają naturę, na przykład owoce, kwiaty i liście. Każdy gest znaczy coś innego, a tancerze opanowują je dopiero po latach intensywnego treningu. UNESCO zauważa, że tancerze byli niegdyś uważani za posłańców królów do bogów i przodków. Nie musisz ich odszyfrowywać, by cieszyć się wieczorem. Dobrym sposobem oglądania jest śledzenie przez minutę dłoni jednej tancerki, a potem spojrzenie, jak porusza się cały szereg. Jeśli chcesz poznać szczegóły, nasz przewodnik po gestach dłoni i treningu idzie dalej.

Czytaj dalej: Czytanie tańca apsar: gesty dłoni, trening i znaczenie

Co jeszcze jest w programie

Rezerwacja wymienia pięć części w ciągu około godziny, ale nie podaje tytułów, więc układ programu zależy od miejsca. Szerszy repertuar Baletu Królewskiego obejmuje dramaty taneczne oparte na Reamkerze, khmerskiej wersji Ramajany, z czterema typami postaci: Neang (kobiety), Neayrong (mężczyźni), Yeak (giganci) i Sva (małpy). Każdy ma własne kolory, kostiumy i maski. Programy z kolacją różnią się w zależności od miejsca. Nie oczekuj pełnego dworskiego repertuaru w godzinę. Pomyśl o tym wieczorze jako o przekroju khmerskich sztuk performatywnych, którego osią jest część apsary.

Czytaj dalej: Poza Apsarą: inne tańce w spektaklu w Siem Reap

Dojazd i powrót

Odbiór z miejsca zakwaterowania i dowóz po zakończeniu są wliczone w cenę — tuk-tukiem z kierowcą mówiącym po angielsku — więc nie musisz organizować transportu. Tuk-tuki są w Siem Reap pod dostatkiem. Strona rezerwacji zaleca sprawdzenie dostępności w celu uzyskania szczegółów odbioru, więc podaj dokładnie nazwę i adres hotelu oraz dodaj numer telefonu działający lokalnie. Strona nie podaje nazwy miejsca, więc potwierdzenie rezerwacji jest tym, gdzie sprawdzisz, dokąd Cię zabiorą. Jeśli zatrzymujesz się poza centrum, potwierdź, że Twój adres jest objęty usługą.

Czas trwania, godziny i sezon

Zarezerwowany wieczór jest przewidziany na około dwie i pół godziny, a sam spektakl trwa około godziny, w pięciu częściach. Kalendarz rezerwacji pokazuje godzinę rozpoczęcia dla wybranej daty, więc sprawdź ją, zanim zaplanujesz cokolwiek innego tego wieczoru. Wieczór obejmuje także kolację i transfery, więc spektakl to tylko część czasu, który warto zarezerwować. Spektakl odbywa się codziennie, więc żaden dzień nie jest wykluczony. W Siem Reap występuje pora deszczowa od maja do października oraz pora sucha przez pozostałe sześć miesięcy. Jeśli podróżujesz w porze deszczowej, uwzględnij deszcz podczas przejazdu tuk-tukiem.

Strój, język, dzieci i dostępność

Strona rezerwacji nie określa dress code'u na kolację. W przypadku świątyń Angkoru, które wielu odwiedzających dodaje do tej samej wyprawy, doniesienia o kodeksie odwiedzających Apsara Authority mówią, że ramiona i kolana powinny być zakryte. Taniec nie wymaga tłumaczenia, a kierowca jest opisany jako mówiący po angielsku. Strona nie podaje minimalnego wieku, więc skontaktuj się z organizatorem, jeśli zabierasz małe dzieci, którym godzinny spektakl podczas bufetu może się dłużyć. Atrakcja jest opisana jako dostępna dla wózków inwalidzkich, ale strona nie opisuje transferu, więc najpierw zapytaj.

Dla kogo to nie jest

Jeśli chcesz nauczyć się tańczyć, to nie jest to: to występ, nie lekcja. Jeśli chcesz pełny klasyczny repertuar, z maskowanymi olbrzymami i długimi dramatami tanecznymi, jedna godzina w pięciu częściach tego nie da. Jeśli potrzebujesz cichej publiczności, restauracja z bufetem to zła sala. A jeśli chcesz nazwany, historyczny teatr, strona rezerwacji nie podaje nazwy miejsca, więc nie możesz wybrać takiego przy tej rezerwacji.